redevantexel.large.jpg
VOC. De Verenigde Oostindische Compagnie.
Salomon du Plessis was advocaat bij de Verenigde Oostindische Compagnie en vestigde zich later in Suriname waar hij eigenaar werd van een plantage en tevens enkele hoge functies bekleedde in het Surinaamse landsbestuur. Hij huwde met Magaretha van Strijp en hun dochter was Maria Susanna du Plessis die zich later zou ontplooien tot een beruchte plantagebezitter.   
Vele jonge mannen met de naam du Plessis, hebben de zeetocht met een VOC schip tussen 1732 en 1748 naar indië als soldaat ondernomen. Zie hun namen verderop deze pagina. 

 

De Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) werd in  1602 opgericht en in 1799 opgeheven (in de Franse tijd.) Het was toen het grootste particuliere bedrijf ter wereld. Vele duizenden meestal jonge mannen melden zich voor een verre reis per VOC schip. Via de Kaap in zuid Afrika naar Ceylon of Batavia. Een reis van ruim acht maanden. Na vier a vijf maanden werd de Kaap bereikt waar men enkele weken aanmeerde voordat de vaart verder werd voortgezet naar Indië. Velen, zeer velen van deze mannen (jongens) die uit zucht naar avontuur of gebrek aan werk kozen voor deze gevaarlijke zeetochten en keerden niet naar huis terug. Telkens wanneer met trommels en trompetgeschal duidelijk werd gemaakt dat er een schip naar het oosten zou vertrekken, onstont er een enorme toeloop van jonge mannen bij de VOC kantoren om zich aan te melden. Dit leidde soms tot enorme rellen waarbij rake klappen vielen. Menig moeder zal met pijn in het hart de mededeling aanvaard hebben dat hun zoon tot de 'gelukkigen' behoorde die mee mocht. Bijna 4800 keer werd de reis naar het verre oosten ondernomen. 

Aanmelden kon in Amsterdam, Enkhuizen, Texel en in mindere mate Vlissingen. De lange reis ging via de Kaap de goede Hoop naar Indië. De mannen waren, of werden tijdens de vaart verder opgeleid tot matroos of soldaat. De meeste persoonsnamen van de opvarenden zijn te vinden in het VOC archief.
Was men de gelukkige die aangenomen was, dan kreeg men handgeld, de transport- of schuldbrief en een houten kist om spullen in te bewaren.

Door de slechte omstandigheden aan boord braken er verschillende (besmettelijke) ziekten uit, deze gevaren bepaalden leven en dood aan boord. Door gebrek aan goede voeding en water, raakten veel mensen uitgeput. Ook tbc en longontsteking kwamen veel voor. Door vitamine C gebrek leed menigeen aan scheurbuik. De gevaarlijke vlektyphus die na 1730 veel voorkwam, kon grote delen van de bemanning uitschakelen. Naast deze ziekten, waren er nog andere oorzaken van overlijden zoals ongevallen, gevechten en schipbreuk. Ruim 60% van het lagere personeel aan boord zoals de matrozen en soldaten kwamen door eerder genoemde oorzaken niet meer terug. De chirurgijn aan boord was belast met de medische zorgen, de geestelijke zorg werd verricht door een krankenbezoeker of een z.g. ziekentrooster.
 
                                                            Routes VOC schepen.
Om de wind zoveel mogelijk in de zeilen te houden, moest men de windstiltegebieden omzeilen waardoor de enorme afstanden naar het oosten nog groter werden. 

Het aantal opvarenden per schip bedroeg tussen de 180 en 230 personen. Ongeveer 60% waren zeelieden en 30% soldaten. Onder de opvarenden waren ook passagiers, kooplieden, ambachtslieden etc. De provoost zorgde voor orde en tucht. De soldaten die meevoeren waren bestemd om dienst te nemen in Azië.
Indien nodig, werden er geldboetes of lijfstraffen door de Scheepsraad uitgedeeld. Zwaardere straffen werden beoordeeld door de Brede Raad en de straffen voor de soldaten door de Krijgsraad.

Om zich beter te kunnen hoeden voor de vele gevaren op zee (oorlog, kaping, ongelukken, slechte weersomstandigheden en ziekten) vertrokken drie keer per jaar vanuit Amsterdam meerdere schepen en zeilde men in konvooien. Niet alleen Batavia en Ceylon werd aangedaan, de schepen legden ook aan in Perzië. In de achttiende eeuw werden meer dan 600.000 personen vervoerd naar het oosten in bijna 3000 uitreizen.
 
Al vanaf april 1652 werd de Nederlandse kolonie Kaap de Goede Hoop aangedaan, dit was eigenlijk een verversingsstation van het VOC om de reis naar Indië te voort te zetten. Men bleef daar meestal twee tot drie weken liggen. Hier werden vers drinkwater,vlees,wijn verse groente en fruit ingeslagen.

Door de vele scheepvaart en emigratie van Hollanders, Duitsers en Schotten maar ook Hugenoten uit Frankrijk (waaronder enkele met de naam du Plessis reisden als passagier met de schepen mee. Ze vestigden zich in de omgeving van Kaap de Goede Hoop. Deze emigranten namen de oorspronkelijke bewoners van de Kaap in dienst om op hun boerderijen te werken. In het Zuiden van Afrika ontstond een ware Nederlandse kolonie. In Kaapstad en omgeving herinneren nog veel gebouwen en plaatsnamen aan die tijd.

In januari 1806 werd de Kaapkolonie door de Engelsen bezet. De Bataven werden bij de slag om Blaauwberg verdreven. De Britten wilden hoofdzakelijk de belangrijke handelsroute naar Indië veilig stellen.
De Kaapkolonie bleef onder Engels beheer tot de vorming van de 'Unie van Zuid Afrika' in 1910, daarna werd het de Provincie van de Kaap de Goede Hoop genoemd, ook wel bekend als de Kaapprovincie.  
 
Vooral de West Indische Compagnie (WIC) heeft zich met slavenhandel beziggehouden. De WIC en VOC waren zustermaatschappijen. Maar ook de VOC heeft meegewerkt aan de slavernij, want ook in Indonesië is slavernij geweest. Ook werden er slaven gebruikt door het VOC voor werkzaamheden in de Nederlandse Kaapkolonie rond Kaapstad. 
 
Het scheepswerfterrein van VOC op Oostenburg te Amsterdam. 
 
De meeste van de 700 schepen werden in de achttiende eeuw gebouwd op eigen VOC werven.
Het hoofdkantoor van het VOC bevond zich ook in Amsterdam. Het VOC had ook vestingen o.a. in Ambon, Ternate, de Banda eilanden, Ceylon en natuurlijk in Java.
 
File:Cape Colony00.jpg
 THE CAPE COLONY Zuid-Afrika. http://nl.wikipedia.org/wiki/Kaapkolonie

 
Bron: http://www.berkman-gen.nl/balthasar_schepen_voc.html
           http://www.atem.nl/VOC/VOC006.HTM

 

VOC OPVARENDEN DU PLESSIS

Gegevens van Benjamin du Plessis uit Bergen op Zoom. 
Datum indiensttreding: 12-10-1739. 
Functie bij indiensttreding:  Ondermeester, Medische zorg. Uitgevaren met het schip: Vreeland.
Datum uit dienst: 25-05-1740. Reden uit dienst: overleden.
Waar uit dienst: Azie. Begunstigde: Susanna Caron (moeder)
Vertrek: 12-10-1739. Kaap: 20-01-1740 - 08-02-1740. Aankomst: 09-04-1740 Batavia.
 
Gegevens van Barend Plessie uit Z: zee. Datum indiensttreding: 25-07-1747.
Functie bij indiensttreding: matroos. Uitvaren met het schip: Zaamslag.
Datum uit dienst:27-01-1748. Reden uit dienst: overleden. Waar uit dienst: Kaap de Goede Hoop. 
Vertrek: 25-07-1747. Kaap: 15-12-147 - 25-01-1748. Aankomst: 01-06-1748 Batavia.

Gegevens van Johannes du Plessis uit Amsterdam.
Datum indiensttreding: 07-03-1743. Functie bij indiensttreding: Hooploper (helper Matrozen.) 
Uitgevaren met het schip: Arnestijn. Datum uit dienst: 16-09-1751. Reden uit dienst: overleden.
Waar uit dienst: Azie. Vertrek: 07-03-1743. Kaap: 03-08-1743 - 23-08-1743. Aankomst: 05-11-1743 Batavia.

Gegevens van Cornelis du Plessis uit Amsterdam.
Datum indiensttreding: 18-05-1741. Functie bij indiensttreding: Hooploper (helper Matrozen.) 
Uitgevaren met het schip: Huis en Eult. Datum uit dienst: 22-10-1747. Reden uit dienst: overleden.
Waar uit dienst: Azie. Vertrek: 18-05-1741. Kaap: 04-11-1741 - 03-12-1741. Aankomst: 55-02-1741 Batavia.

Gegevens van Pieter du Plessis uit Kassel. Datum indiensttreding: 15-06-1732. Functie bij indiensttreding: Soldaat. 
Uitgevaren met het schip: Bethlehem. Datum uit dienst: 14-08-1739. Reden uit dienst: overleden.
Waar uit dienst: Azie. Vertrek: 15-06-1732. Kaap: 08-11-1732 - 07-12-1732. Aankomst: 26-02-1733 Batavia.

Gegevens van Jan du Plessis uit Amsterdam.
Datum indiensttreding: 31-12-1743 Functie bij indiensttreding: Soldaat. Uitgevaren met het schip: Dishoek.
Datum uit dienst: 18-02-1746. Reden uit dienst: overleden. Waar uit dienst: Azie. Vertrek: 31-12-1743. Kaap: 14-04-1744. Aankomst: 22-08-1744 Batavia.

Gegevens van Alexander du Plessis uit Amsterdam.
Datum indiensttreding: 26-07-1743. Functie bij indiensttreding: Hooploper. Uitgevaren met het schip: Arnestijn. 
Vertrek: 26-07-1743. Kaap: 15-01-1744 - 28-02-1744
aan boord van de Maarsseveen. Aankomst: 27-06-1744 Batavia.

Gegevens van Matthijs Plesius uit Ornhove
Datum indiensttreding: 29-12-1779. 
Functie bij indiensttreding: Matroos. Uitleg over functie: waak- en roergang; laden en lossen; reinigen, teren en kalfaten van het schip; af- en aanslaan van de zeilen; helpers van de onderofficieren. Ook wel bootsgezel. Uitgevaren met het schip: Bredenhof. Datum uit dienst: 1784-03-05
Waar uit dienst: Azie. Reden uit dienst: Overleden Schuldbrief: Ja Maandbrief: Nee.

Gegevens Benjemin du Plessie uit Amsterdam

Datum indiensttreding: 24-07-1752. Functie bij indiensttreding: Cadet (de marine)
Uitleg over functie: voor opleiding tot officier (stuurmansleerling). Uitgevaren met het schip: Witsburg
Datum uit dienst: 1754-06-03. Waar uit dienst: Azie. Reden uit dienst: Overleden
Schuldbrief Nee Maandbrief Nee
 

Gegevens Benjamin Duplaissie uit Amsterdam
Voornaam opvarende
Benjamin. 
Datum indiensttreding 06-05-1748. Functie bij indiensttreding Matroos
Uitleg over functie waak- en roergang; laden en lossen; reinigen, teren en kalfaten van het schip; af- en aanslaan van de zeilen; helpers van de onderofficieren. Ook wel bootsgezel.
Uitgevaren met het schip Lekkerland. Datum uit dienst: 1748-00-00. Waar uit dienst Nederland.
Reden uit dienst: Absent bij afvaart
Uitleg over reden einde dienstverband meestal opvarenden die al een voorschot (gage op de hand) hebben gehad, maar bij de monstering aan boord, vóór het afvaren, niet zijn komen opdagen. Sommigen zijn wel aanwezig, maar niet (meer) geschikt voor het werk, anderen zijn geplaatst op andere schepen.

Gegevens Louis du Plessijs uit Paitje.
Datum indiensttreding: 17-01-1767. 
Functie bij indiensttreding: Soldaat. Uitleg over functie: Militair
Uitgevaren met het schip: Admiraal de Ruyter. Datum uit dienst: 1767-10-19. Waar uit dienst: Admiraal de Ruyter. Reden uit dienst: Overleden. Schuldbrief Ja Maandbrief Nee.

Gegevens Colijn Duplesti uit den Haag. 
Datum indiensttreding:
26-07-1743. 
Functie bij indiensttreding: Adelborst. Datum uit dienst: 21-08-1711.
Reden uit dienst: overleden. Waar uit dienst: Azie

Gegevens Nicolaes Duplessij uit Rijsel.
Datum indiensttreding 13-08-1755. 
Functie bij indiensttreding Jongmatroos.
Uitgevaren met het schip Barbara Theodora. Datum uit dienst 1756-02-25. Waar uit dienst Barbara Theodora.
Reden uit dienst Overleden. Schuldbrief Ja Maandbrief Nee.

Gegevens Colijn Duplesti uit Den Haagh.
Datum indiensttreding 01-02-1699. 
Functie bij indiensttreding Adelborst. Uitleg over functie rangbenaming van militairen die tot zeeofficier worden opgeleid.
Uitgevaren met het schip Nichtevecht. Datum uit dienst 1711-08-21. Waar uit dienst Azie. Reden uit dienst Overleden. Schuldbrief Nee. Maandbrief Nee.

Bron: http://vocopvarenden.nationaalarchief.nl/search.aspx

 

Gegevens Cornelis du Plessie.

Herkomst opvarende Amsterdam. Datum indiensttreding 18-05-1741. Functie bij indiensttreding Hooploper.

Uitleg over functie helper van de matrozen.

Uitgevaren met het schip Huis den Eult. Datum uit dienst 1747-10-22. Waar uit dienst Azie.Pieter du Plessis, in dienst van Verenigde Oostindische Compagnie, kamer Amsterdam » Open Archieven

Een Pieter du Plessis, in dienst van Verenigde Oostindische Compagnie, kamer Amsterdam » Open Archieven

  • Heenreis
  • 1732
  • zaterdag 8 november
    146 dagen na vertrek
    Aankomst van het schip Bethlehem op de Kaap
  • zondag 7 december
    29 dagen na aankomst op de Kaap
    Vertrek van het schip Bethlehem van de Kaap
  • 1733
  • donderdag 26 februari
    81 dagen na vertrek van de Kaap, 256 dagen na vertrek uit Nederland
    Aankomst van het schip Bethlehem in Batavia
  • 1739

Opmerkingen

Maandbrief: nee / Schuldbrief: ja

Bronvermelding

Nationaal Archief, Verenigde Oostindische Compagnie, archief 1.04.02, inventaris­num­mer 5961, folio 230

 


 

Jan du Plessis, in dienst van Verenigde Oostindische Compagnie, kamer Zeeland » Open Archieven

Jan du Plessis, op 31 december 1743 in dienst van Verenigde Oostindische Compagnie

  • Heenreis
  • 1743
  • 1744
  • dinsdag 14 april
    105 dagen na vertrek
    Aankomst van het schip Dishoek op de Kaap
  • vrijdag 1 mei
    17 dagen na aankomst op de Kaap
    Vertrek van het schip Dishoek van de Kaap
  • zaterdag 22 augustus
    113 dagen na vertrek van de Kaap, 235 dagen na vertrek uit Nederland
    Aankomst van het schip Dishoek in Batavia
  • 1746

     Maandbrief: nee / Schuldbrief: ja

     Jan du Plessis, in dienst van Verenigde Oostindische Compagnie, kamer Zeeland » Open Archieven

Bronvermelding

Nationaal Archief, Verenigde Oostindische Compagnie, archief 1.04.02, inventaris­num­mer 13004, folio 160